Fan FIER 4

In it foarige stikje hie ik it oer de fraach hokker namme it fereale pearke dy simmermiddeis yn it sân skreaun hie. Earlik sein tocht ik dat it de namme wie fan it famke dat se faaks letter krije soene, mar dat doarst ik net op te skriuwen. It koe ommers likegoed in jonkje wurde. Tafallich fûn ik yn in Gryksk lieteboekje foar bern in oar sankje. It is tige bekend yn Grikelân en de tekst spruts my daliks oan. Yn in pear rigels wurdt ferteld dat de âlde idealen ferdwûn binne. Op harren plak kamen no de útferkeap (ik soe der tink in meubelboulevard fan makke hawwe), it fuotbal en alles wat dêrmei anneks is hjoed-de-dei. It sankje hyt Ο δρόμος (O dhrómos), it is op You Tube maklik te finen. Hjir komt de oersetting dy't ik der fan makke haw: De Dyk De dyk hie syn eigen ferhaal dat hie ien op 'e muorre ferve it wie mar ien wurd: Frijheid letter seine se dat it it wurk wie fan bern. Doe ferrûn de tiid en it ferhaal ferdwûn samar út it hert op de muorre stie: lêste kâns hjir te keap: allerhanne guod. Alle sneinen moarns al ier yn it kafee letter fuotbal, gokken, slaanderij. De dyk hie syn eigen ferhaal mar se seine dat it it wurk fan bern wie. En doe wist ik it: dat wurd yn it sân wie net de namme fan it berntsje dat der komme soe, it wie it Grykske wurd foar frijheid: Ελευθερία (eleftería). Blykber wie dat wurd yn Grikelân in skoft taboe. Yn it sankje oer de dyk wurdt sein dat de bern it skreaun hiene. In ferlechje fansels. Dy't it dien hiene, doarsten der net foar út te kommen. Yn de tiid fan it kolonelsrezjym skandearren opstannige studinten yn Grikelân trije wurden om de plysje te narjen. Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία (Psomí, Pedía, Eleftería). Dat betsjut: Bôle, Underwiis, Frijdom. Koarter kin it universele manifest foar de rjochten fan de minsk net gearfetten wurde. En dat wie genôch om de kat yn de gerdinen te jeien. It docht tinken oan it treiterich hantsjeklappen fan de Provo's by ús yn dyselde tiid: Dit is het begin, dit is 't begin, klap-klap. Dat wie yn Amsterdam oanlieding ta wylde sjarzjes mei hynders en triengas. Yn Athene gong it der noch folle rûger omwei. Demonstranten waarden foar de fûst wei oppakt en foar ûnbepaalde tiid fêstset. Dat it wurd foar frijheid foar de Griken, dy't in wrede skiednis hawwe, sa wichtich is, docht ek bliken út it refrein fan harren folksliet, dat krekt as it Wilhelmus it ferhaal is fan in frijheidsheld út de eigen skiednis. It Wilhelmus is mei syn 15 kûpletten ien fan de langste nasjonale hymnes fan de wrâld, mar de Griken hawwe it absolute rekôr: harren folksliet hat 158 kûpletten. Krekt as ús sjonge se lykwols mar twa. It refrein is: χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά! En dat betsjut: heil, o heil, frijheid. Dat ropt by my in passaazje op út Douwe Tamminga syn Ballade fan de ridderslach, dêr't de slach by Warns yn besongen wurdt: 'Frijdom, of yn de frijdom stjerre: dat is wat Fryslân oer him hat'. En it grutske biedwurd 'Leaver dea as slaaf', dat itselde barren betinkt, jout ek utering oan dat hystoaryske stribjen nei ûnôfhinklikens. Soks bringt dat jin maklik yn de ferlieding om te mienen dat Friezen en Griken itselde oanberne ferlet hawwe om frij te wêzen. Dat liket my in fersin. Ik bin der wol wis fan dat dy rop om frijdom foar Griken in hiel oare betsjutting hie as foar ús. Mar it boadskip fan it Grykske sankje oer de dyk wol ik graach ûnderskriuwe: it paad nei de folsleine frijheid rint rûnom op itselde út. Hylke Tromp

Werom nei de haadside