Fan FIER 5

Earlik is earlik: guon ideeën binne gewoan te moai om wier te wêzen. Mar dêrom is it noch net maklik om se los te litten. Men moat se stikem koesterje en der fierders mei nimmen oer prate. En dochs koe ik it net litte. Doe't wy de ôfrûne wiken op Kreta wiene, hie ik it sankje oer dy hertstochtlike leafde op it geheime strân op in papierke skreaun en yn 'e beurs dien. Sadree't ik de kâns seach, liet ik it de wurden lêze oan Griken dy't ik koe, mei de fraach oft se it liet wolris songen heard hiene. De measten hiene it wolris heard en se wisten ek dat it in liet fan Theodorakis wie. Mar as ik frege hokker namme yn it sân skreaun wie, koene se my dat net fertelle. Net ien. Dêr gong myn dream. Op in middei kaam ik mei myn briefke oensetten by Gianna. Se siet efter de kassa yn it winkeltsje fan har heit en har omke, fan wa't wy ús fakânsje-appartemint al jierren hiere, en se hie it wol eefkes oan tiid. Op dat stuit wie der net ien yn de saak. Se koe it sankje wol, mar nei't se der in skoftsje earnstich oer neitocht hie, joech se my de tekst werom mei de opmerking dat se bang wie, dat ik dy namme nea te witten komme soe. Hy wie ommers ferwiske mei de wyn, stie der. Ik wie in bytsje rekke en sei dat ik dat sels ek wol lêzen hie. En doe koe ik it net litte. 'Ik tink dat se it wurd foar frijheid yn it sân skreaun hiene ' sei ik, 'eleftería'. Se seach my ferwûndere oan en doe sei se: 'Dêr soest bêst wolris gelyk oan hawwe kinne'. Ik moast it Michalis, de broer fan har heit, mar ris freegje, dy wist in protte oer Theodorakis, sei se. En oars faaks har heit sels. Jûns let, it wie al fier oer tsienen, rûn ik wer nei de winkel. Ik trof it: der wiene gjin klanten mear en de beide bruorren sieten yn in hoekje noch eefkes rêstich de dei oer te eidzjen. Notis, de heit fan Gianna en de âldste fan de twa, woe wol eefkes nei myn liettekst sjen en krige it papierke fan my oan. Nei't er it lêzen hie, joech er it my werom. En doe sei er: 'Eleftería'. Ik koe myn earen hast net leauwe. Fan alle Grykske wurden dy't er betinke kind hie, kaam útrekkene it wurd út syn mûle dat ik op in jûn efter myn kompjûter yn Reduzum betocht hie. Ik wist neat betters as him de hân te jaan en te betankjen. Doe't syn jongere broer dêrnei de namme net daliks betinke koe, rekken se ferheftich yn petear. De útkomst wie dat it harren fernuvere dat in bûtelanner by steat west hie it mystearje op te lossen. Ik winske beiden goenacht en sette foldien wer nei hûs. Mar hielendal tefreden wie ik net. Ik wie der wol wis fan dat Gianna net mei har heit praat hie, mar it koe fansels ek klearebare tafal west hawwe dat Notis itselde tocht as my. Oare deis gongen wy te swimmen en nei ôfrin bestelden wy in middeishapke yn Apneia, ús favorite taverna oan it strân. Wy komme der graach om't it iten dêr lekker is en de eigner ús temjitte komt mei in soarte fan iroanyske freonlikens dy't ús mear Ingelsk taliket as Gryksk. Om syn âldens en om syn foarkommen achte ik it net ûnmooglik dat er weet hie fan de reboelje yn Athene doe't Papadopoulos it noch foar it sizzen hie. Boppedat heart men op syn terras net de wenstige Grykske folksmuzyk, mar Bob Dylan en de Beatles. Hy krige it stikje papier fan my oan, lies it eefkes troch en frege wat de titel wie. Fansels, dat hie ik sels betinke moatten, mar it liet wie op gewoan You Tube te finen as ik de earste rigel yntypte. Ik hie wolris in Gryksk wurd sjoen dat mooglik de titel wie, mar doe't ik de betsjutting opsocht hie, begrypte ik net wat dy mei it liet fan dwaan hie. Ik bekende dat ik de titel fergetten wie. 'Mar it wie gjin namme, dêr bin ik wis fan', sei ik der efteroan. De freonlike Gryk ferdwûn mei it briefke om ús bestelling troch te jaan en in healmingel wite wyn te heljen. Doe't er werom kaam, lange er my de tekst wer oer en sei dat de titel fan it liet άρνηση (arnisi) wie, dat is Gryksk foar: wegering. De namme yn it sân moast Eleftería west hawwe. Ik betanke him foar de muoite, mar ik wie noch net fan him ôf. Hy sei dat er eefkes op de kompjûter neisjen woe of't er it by de rjochte ein hân hie. Wy sieten al te iten doe't er weromkaam mei in lyts kolleezje oer myn sankje. De tekst wie skreaun troch in freon fan Theodorakis, Grigoris Bithikotsis.. Doe't de junta him ferbean hie langer syn revolusjonêre lietteksten te skriuwen, hie er sward dat er it wurd 'frijheid' nea wer brûke soe, salang't de kolonels oan de macht wiene. Dat sadwaande de titel. Der wie noch folle mear oer de ferneamde artyst op it ynternet te finen, mar dat hie ús gasthear op dit stuit net oan tiid. Hawar: ik wie al lang bliid mei dit ferhaal. Dochs wie it noch net alhiel út. Doe't wy in pear dagen letter op in middei by it ythûs Tatso Mundo lâns rûnen, kaam de frou fan de eigner nei bûten om eefkes in praatsje te meitsjen. Oft ik noch in nij sankje koe. Ik song foar har it twadde kûplet fan it strânliet, sa goed en sa kwea, en ik stelde har noch mar wer ris de fraach. Hokker namme stie dêr yn it sân? Se luts oan it skouder. 'Maria?' of oars: Elleni?' 'Eleftería', sei ik. Se reagearre net., mar seach in oare kant út en mompele: 'Ελευθερία ή Θάνατος'. Se tocht dat ik it net ferstean koe, it wie dúdlik net foar my bedoeld. Mar ik ferstie it wol. Frijdom of de dea, sei se. Takomme jier wol ik wer nei Kreta. Hylke Tromp

Werom nei de haadside